- Cehita
sinji cehita fiksi. Kik wat kejadian sai magagegoh, seno ingkah kebetulan
gawoh.
- Maaf kik lamon kata sai mak tepat. Ternyata nulis di lom bahasa Lampung mak mabudah. Masih lamon kata sai nyak mak pandai.
- Ceghita sinji timuat muneh delom page Majalah Nyuara, Facebook
Showing posts with label Cerpen Lampung. Show all posts
Showing posts with label Cerpen Lampung. Show all posts
0 Hiwang
By Hasim on Sunday, August 19, 2012
Pecoh hiwang sang lamban. Bughibu tiyakni luh. Bughung-bughung
sai biasani kambogh jak batang mik batang mak lagi lagi keliak’an. Nyipi.
Kambang ghos di geleghni lamban teluyuk layu. Mataghani mak nyiagh segok di
balek awan. Ina lunek Mala pangsan. Pak lunek Badi mak sanggup lagi nahan waini
matani. Cubaan sekali sinji mabiyak temon.
Ya ambulance sampai pekon tumpak senyap diganggam
hiwang, pecoh jak tuku mik tukuni lamban, nyambut sirineni, sai mangking
ngighis hati, nyayak dada sapa sai ngedengini. Lapang luagh latap. Minak
muaghi, indai kanca, jak ghedik jak jawohni, sai ampai nihan tihabu jak guwai
nambi tanno adu muloh luwot, kidang ghiya muneh, layin lagi suasanani hati.
Maknihan ngedok sai nyangka hak aga gheji lajuni. Mak
ngedok sai ngenyana gheji malangni dighi. Kidang aga bugaga dipa mandok kuasa sai
lagi. Tuhan sai Maha Esa sai nantuko takdirni.
Ampai seminggu sai ghadu Nur ‘Aini anak mulini Ina
Lunek Mala mulang jak Tangerang ngusung kabar helau, meghanai sai jadi tambatan
hatini. Sangun adu jak saka wat dibabayangkeni ia aga ngusung calon kemantinni
anjak Tangerang, kota ghangni tinggal selama ji, kota kedua setelah kota
kelahiranni. Jelma ni ulun. Kidang payu ani Ina Lunek Mala tian ghuwa mukajong.
Aga tighepako lagi. Jalmani ulun jalmani ghamni gegoh gawoh, sai penting buyun
bughukun. Mak wadani gila kik adu gheno mejawoh kik aga busasilawan. Seno
gawoh.
“Sangun aku dangkung pai muloh, Nur…,” ani Ina Lunek
Lema, Ina Lunekni Nur, sambil ia ngasasedu, ngungguk-ungguk. “Sangun jak keti
mik sa adu mak mebangek ghasani atiku. Ajo dia bang injuk gheji jadini kadu.” ani
sambil ngehapus wai matani jama injangni. Suaghani tisedak-sedak. Tambah saka
injangni tambah basoh. Tambah lamon minak muaghi sai ghatong, tambah kedok
hiwang. Sapa ia sai ngadengini lamon sai nutuk muneh tikeluh.
Ampai telu ghani sai ghadu Nur ghek ghasanni
tinikahko, tipesta-meriahko muneh jama jalma sang pekon. Du’a selamat jak doh
jak unggakni. Mansa berkah jak minak muaghi. Nyambut sedekah jak kanan kighi.
Kik ngingokko dinana injuk jadi ghajado seghani.
Adu telu tahun Nur buguwai di Tangerang, kanjak ia tamat
SMA-sa. Setahun sekali, kapan kak Idul Fitri ia mulang nungga ulun tuhani.
Kidang sekali sinji ia mulang mawek tenggalan. Tian ghatong meghamik. Mulani
Nur tian ghuwa ghasanni. Kadu ulun tuha ghek minak muaghini ghasanni nyusul.
Kik pak mak meghamik nihan, kidang cukupdo guwai kuaghi balakni tian.
Nayuh. Pesta adat tipakai. Kikpak mak sauyun sahelau
nihan, kidang pokok-pokokni adu dijalanko tian. Budu’a ngeni malaikat pandai.
Budikegh ghek nyumbah ghek ngecat sulan. Titambah muneh jama pesta orkes sai jaman
tanno. Gegohdo jama sai bagheh. Pakaian adat Lampung. Nur ghek kemantinni
busanding di istana. Jadi ghaja seghani. Nur nyakak nihan jama dandanan ghek
pakaianni. Matani nyiagh-siagh, serasi jama makeup-ni sai makelagh. Kik pak
kemantinni ghaghada kaku. Injuk tikanjat, injuk tihabu.
Ya guwai ghadu. Mak kapenah seghani lagi tian ghuwa
nangguh muloh mik Tangerang. Ulun tuha ghek keluargani inggomni adu mena
mulang. Ijin jak perusahaan ghangni buguwai sangun angkah saminggu. Makdo cukup
kik nughutko kehaga. Makkung kuk lebon buyani di ghang laya, hak adu aga muloh
muneh do. Kehagani sai tuha gila tian ghuwa tinggal di pekon pai saminggu.
Mampan ko ahu, ghek in kenal unyin di minak muaghi. In mak masighi putagu lagi.
Kidang aga tighepako. Atoghan perusahaan mak dacok ghepa ani negham.
Pagi hayu. Diilingko keluarga ghek minak muaghi, Nur
ghek inggomni cakak bis, muloh mik Tangerang. Muloh mik keghughek’an sai adu
dihalu tian di udi. Sai dikanek akal tian. Ngemulai kehidupan baru. Ngeghangkai
ghuwa hati jadi sai. Nyunsung masa depan. Kakalau munyaian. Kakalau meghawan.
Du’ani minak muaghi disegok keni di lom pakitni.
Kidang makkung kuk bela ilingni tian. Makkung kuk lebon
bayanganni ghegah jak cukutni jan, ajo tanno ia adu muloh luwot, sampai di dibi
ghani sai pepot. Ampai nambi tian jak lalang wawa, tanno ia adu lain dunia.
Ampai nambi tian jak sababuwa’an jama minak muaghi, tanno Nur mak dacok titagu
lagi.
Tibayang gayani ia ampai sampai sa. Tibayang helauni
sambutan jak keluarga. Kelakagh ghek lalang waya nyenangko hati. Kabagh helau
sai diusungni. Guwaini mak mesaka lagi. Adu jak buka, jak Idul Fitri.
Sangun semakkungni tian ghuwa beghangkat Ina Lunek
Lema injuk adu wat firasat. Dangkung pai keti ghuwa beghangkat, ani. Tunggu pai
seghani lagi. Kemayangan kik sa minggu. Gham sa’aninongan ghek ngalepasko habu.
Kidang ghupani mak dacok titawagh lagi. Tian ghuwa musti beghangkat di ghani sinji.
Adu bujanji. Ijin cuti jak perusahaan mak dacok titambah-tambah lagi. Dipa tian
aga wat muneh acagha di pekonni kemantinni.
Ya tanno ajo tibukti. Layin hak sampai di tujuan,
kintu ajo ia adu muloh mik lamban. Layin muneh hak tian ghuwa muinggom, kintu
ia tanggalan. Layin muneh hak kehaga, kintu kecelakaan. Ghepa hati mak laju
suya. Kejadian sinji mak tisangka-sangka.
Bis celaka sedi sai nyadangko segalani. Cadang di
badan. Cadang di hati. Pecoh muneh kemuaghian. Tinggal sai tibabiti.
Bis sai ditumpang tian ghuwa sa sangun latap di penumpang.
Penumpang buka, ulun mulang jak ghantauan. Ulun sai aga muloh, ghek sai ampai
aga nyepok guwaian. Sangun dinana gila lagi delom suasana Idul Fitri. Unyinni
ulun sai meghantau di Jawa mulang mehili. Sangun waktuni do mulang setahun
sekali.
Sepa bis sai beghangkat latap unyin di penumpang.
Payah kuk aga mansa bangku kik mak pandai-pandai ngeghebutni. Lamon ulun sai
tikekoh mak laju beghangkat mani mak kebagian bis. Kidang mujogh tian ghuwa
mansa bangku, kena sai dihadap muneh.
Kidang ghupani sangun nasip tian ghuwa sai malang, bis
sai ditumpang tian ghuwano kughuk jughang, tibalik jeghungkang. Unyinni
penumpang lintang pukang. Kidang sai anehni muneh, angkah tian ghuwa gawoh sai
cadang. Unyinni penumpang selamat, kecuali tian ghuwa, sai mejong di hadap, di
geleghni supegh.
Layin muneh hak mak neghima. Mungkin sinji sangun
takdir jak Ilahi. Mungkin sangun adu garisni. Kidang sapa sai mak tikiwang,
nyandang bagian sai sangun cadang.
Sai muneh nyadangko hati, tian ghuwa mak nyatu lagi,
mak di dunia, mak di lom bumi, induh kik di akherat nanti. Mufakat jama ahli
warisni, jasad tian ghuwa tiulangko mik pekon masing-masing. Kik pak wat muneh sai ngusul keni, nyin tian ghua
tisaiko di lom bumi.
“Nur, Nur, … mak kusangka nasipmu injuk gheji,” ani
keminanni sambil ngungguk-ungguk miwang, ngelap wai matani jama sinjang. Tambah
dibi, lamban tian tambah latap. Tambah ghamik. Hiwang tambah kedok.
Ungguk-ungguk bucampogh jama bitian mak buujung, buganti-ganti, nyadangko hati
sapa ia juga sai ngadengini.
Langit pepot, tambah kelom. Meghcap lunik. Injuk mak
mesaka lagi aga teghai. Gelarni Nur masih tisebut-sebut, tambah saka tambah
jawoh….***
Catatan:
0 Mulang
By Hasim on Wednesday, April 11, 2012
Tiap dibi Nurbaya tiingok jama lamban tian di bimbin, jama
mak khek bakni, jama puakhini, jama tamong kajongni, jama pangkalan mandi di
kudanni lamban tian, jama kebau tian, jama taman lunik sai dijagani tiap khani,
pukokni jama unyinni sai wat dudi, unyinni sai jadi bagianni lamban tian di bimbin.
Lamban sai ngebalakko ia, kanjak ia lakhekh sampai ngamuli. Lamban sai mak pernah
ditinggal keni selama ji, seumokh hukhekni.
Khepa dia cekhitani kambang ros sai kutanom di khedik
pemandian, sai kuuyunkon dibi pagi sa, ani di lom hati. Halok pak mak ngedok
lagi sai ngekhiwon keni. Sapa tian sai aga betah nguyunko kumbang. Adik-adikni
bakas unyin. Mak khek bakni mak mungkin hak wat waktu. Injuk agi dacok
dikhasani khumni kambang ros suluh sa.
Kidang sai paling nyadang ko hatini kik ia tiingok jama mak
khek bakni. Tantu mak kaangian mak ngedok nyak. Selama no angkah ia do sai
ngatatulung guwaini makni di dapokh. Tantu tanno mak unyin ngaguwaikeni, ani di
lom hati. Bayanganni pudakni mak khek bakni injuk makhedik di matani. Khisok
tibekhuh muneh luhni kik ia mak ketahan lagi.
Lamban tian di bimbin udi lamban nunggal. Mak ngedok
tetanggani. Tetangga khek puakhi-puakhi tian tinggal di pekon unyin. Jawohni
pekon jama bimbinno halok lebeh kukhang sekilo, di hantakha sabah bekhak.
Kidang pak lamban tian nunggal, terkucil ya, kidang mak hak kalah jama lamban
sai wat di pekon. Tihangni anjak kayu uyun sai tigekhgaji, bentuk segi pak
sempurna, layin hak jak kayu bulat injuk tihangni anjung di lom pulan. Janni
melanggakh, lebeh jak telu mitekh, tisani jak kayu helau khek titatah uyunko
jama gekhgaji. Sesaini jak papan, layin hak sesai khesi, mulus tigekhgaji khek
tiketam, rapi khek lukhus. Kik tiliak jak luakh, mak muneh kalah jama lambanni
sai batin.
Di gelekhni lamban tian wat wai hilian lunik. Disan khang
tian nyani pangkalan mandi, khang tian duwai, mepoh khek bebasuhan. Kidang kik
wai nginom tian ngakuk jak sumokh. Di kudanni lamban tian khepong damakh
bekhak, campokh jama batang durian khek duku. Sebagian khepong bak tiando
sebagian bakni ulun. Di kikhi kananni lamban tian mapangga, mak ngedok batang
langgakh, disando khang tian bukakebunan, namom tiyung khek cabi.
Kidang pak tian tinggal di bimbin, tiap khani muneh tian
pakhulang mik pekon. Nurbaya khek adik-adikni mik sekula, kik makni mik pasakh
nyepok kekukhangan, atau nunggai papuakhi tian sai wat di pekon. Tamong
kajongni tinggal jama tian, sang lamban jama tian.
Adu hampekh setahun inji ia mak mulang, mak nyilau lamban
tian. Adu setahun seno muneh ia putus kabakh. Mak nihan ngedok kabar bekhita jak
lamban di bimbin sapenanni ia lijung jak lamban.
Kuteduh hatini mak lagi suya jama nyak, ani Nurbaya di lom
hati. Dipusauni tenaini. Halok kikha-kikha sebulan lebeh lagi anakni hejong.
Kik kehagani gila ia tekhok ngelakhekh di lambanni makni, dihepak emakni.
Senodo lagi cita-citani.
Kidang semakin dibayang keni semakin sedih, semakin lunik
hatini. Mak putus ia budu’a jama sai kuasa, ngilu hatini emakni buubah.
Injuk wek sesolni muneh ia adu nyakikko hatini mak khek bakni.
Kidang aga tikhepako, ia mak kuasa ngendaliko cinta. Cinta khatong di luakh
kuasani. Di luakh kontrolni. Selama inji ia selalu nukhut jama ulun tuhani,
kidang kik masalah sai sinji makdo dacok dikendalikeni lagi. Inji kehendak sai
kuasa, ani di lom hati.
Hanafi khatong injuk jak langit, injuk malaikat mak bukepi
sang hinggop di singkap bilik khang pedomni, ngegukhah ia ngukhau minjak pagi,
kambokh keliling bumi, hinggap di kambang-kambang sai wat maduni. Kanjak tungga
pertama, Hanafi selalu di hatini, mak dacok dikas keni lagi.
Dibi pagi, dawah dibingi ia selalu ingok Hanafi. Di dapokh.
Di tangbah, di lapang luakh, di bilik, di wai, di kebun, di sabah, dipa-ipa wat
Hanafi. Duniani mak ngisi api-api lagi kintu Hanafi. Khek sainyani ia mabalak
hati muneh ternyata Hanafi gegoh pengkhasa. Khepa sai dikhasa keni kheno muneh
sai dikhasako Hanafi. Bagi Hanafi angkah ia goh muneh duniani. Makani tian
khuwa jadi sejoli. Dunia bak tian khuwa.
Sayang bak khek makni mak setuju. Tian khuwa mak pak sreg jama Hanafi. Layin hak uleh khupani
atau kelakuanni kidang ulehni ekonomi. Senangun gila Hanafi anakni jelam mak
mampu, jawoh di bah kik tibandingko jama keluarga tian. Tian wat khepong
damakh, wat sabah berak, wat kebau, wat lamban sai lumayan helau, sedangkan kelurgani
Hanafi mak ngedok api-api. Keluarga upahan.
Sangun wat pekhnah dibabayangko makni bahwa ia mak setuju
hubunganni jama Hanafi. Ia lebeh setuju kik ia jama Bahrun, anakni tuan Fandi,
jelma batin mak ngedok kekukhangan. Sangun dinana gila Bahrun juga khisok
ngakhakhedik ia, secara langsung jama ia, khek muneh jama bak khek makni.
Kidang ia mak setuju, ia mak gekhing jama Bahrun. Ia mak demon menok jelmani.
Satemonni layin hak Bahrun gawoh, melamon mekhanai bakheh
sai ngincar ia, kidang ia angkah gekhing
jama Hanafi. Mak ia ngekhiwonko sai bakheh.
Semakin khedik ia jama Hanafi, semakin makni mak gekhing,
semakin jawoh hubungan tian khuwa. Hingga suatu ketika makni mak dacok nahan
cawa lagi. Diundahkeni unyin sepa isini hati ini. mak ia ngekhukhuh keni lagi.
“Pukokni nyak mak setuju kik niku jama Hanafi. Kik niku aga
kawin jama ia juga, khegah niku jak lamban sinji. Dang nyak disasilau lagi,”
ani makni tegas.
Nurbaya nekad. Niatni adu bulat. Api ia juga disangsatkeni
asal ia jama Hanafi. Mak ngedok sai dacok ngehalang niatni. Selama mak mundokh
jak Hanafi, api ia juga aga ditekhakni.
Subuh khani ia lijung jak lamban, luakh jak singkap, disusul
Hanafi. Ditinggalkeni sukhat khek duit cutik di bah kasokh.
Mak khek Bak,
Nyak ngilu maaf nihan
nyak mak dacok ngebahagiako keti khuwa. Nyak ngilu keikhlasan jak keti khuwa
nempuh jalan sinji. Nyak lijung nutuk Hanafi. Nyak mak aga mulang kik makkung
dinikahko keti jama Hanafi.
Tertanda,
Nurbaya.
Singkat nihan sukhatni kidang makejung khek makhelom
maksudni. Khek makhelom muneh akibatni. Mak khek bakni pasrah. Mak dacok
bubuwat api-api lagi. Satu-satuni jalan tian khuwa harus dinikahko, khepa ya
juga kadu ilungni. Kidang injuk ani makni, kik ia nikah jama Hanafi, maka ia
harus luakh jak lamban. Nurbaya maklum. Sangun adu disiapkeni hatini jak saka.
***
Nurbaya musau tenaini, tibayang masa depanni anakni nanti.
Tinggal jama mentuha sekhba mak mebangik. Hanafi mak ngedok guwai tetap kintu
angkah ngandalko guwai serabutan senodo, upahan dija dudi. Kik mak upahan macul
atau ngunduh damakh, ia lapah ngawil mik duwai, sasejakhan nyepok sanini gulai.
Niatni Nurbaya kik anak tian khuwa adu hejong, tian harus khegah jak lamban.
Hanafi setuju.
Kidang wat sai sai nyani ia lunik hati. Niatni aga
ngelakhekh dihepak emakni halok mak dacok tikabul. Makni lagi sakik hati. Kidang
ia mak putus buhakhap suatu saat nanti ia dacok mulang ngedi ulun tuhani, kik
ia adu wek anak nanti. Biasani kik adu wek anak, ulun tuha jadi lunak, ani di
lom hati.
***
Minjak pagi diliakni Hanafi mak ngedok di khang pedom.
Nurbaya ngelagok. Mak biasani Hanafi adu wek ilung pagi hayu. Kidang mawek
ditanyani dipa ilungni.
“Dipa kik abangmu bang jak jeno bingi mak keliak’an,” ani
mak mintuhani.
“Ana ngia ia mik ngawil di wai,” ani Nurbaya.
“Biasani mak hak sampai pagi kik mik ngawil,” ani emakni
muneh, ngelagok.
Nurbaya tihenyak hatini. Sangundo biasani kik Hanafi mik
ngawil mak hak sampai pagi. Ia ngatatekom mak khek bakni pandai mik dipa
ilungni abangni, kintu bang ia nangguh jama tian khuwa waktu nyak lagi pedom,
ani di lom hati. Kidang bang emakni malah nanya jama ia.
Dipenah tian sampai mawas, mak juga Hanafi ticul. Bak
mintuhani mik nanya jama khek-khekni Hanafi, kintu bang tian pandai mik dipa
ilungni. Kidang mak ngedok sai pandai. Mak ngedok sai ngeliak.
“Sai tantuni ia nangguh mik ngawil ya lepas isya jeno
bingi,” ani bak mintuhani.
“Ngawil dipa?” ani bakas sai.
“Induh, kintu mik ngawil goh ani,”
“Layin kik ia ngawil mik wai Mesuwang kudo?” ani bakas sai
muneh, nimbal.
Bak mintuhani Nurbaya tikanjat, tikesau mayani. Wai Mesuwang
lamon ulun sai pandai. Ngedengi gelakhni lamon ulun mekhabai. Sangun iwa di
dudi pubalak-balak khek melamon, kidang angkah ulun sai nekad gawoh sai bani mik
ngawil diisan, khek tian sai mak pekhcaya.
Suasana hening. Ngadengi gelakh Wai Mesuwang tisebut ulun
tumpak tihema unyin. Mak ngedok sai cawa lagi. Masing-masing jalan jama
pikekhan masing-masing. Kidang pikekhanni bak mintuhani Nurbaya sai paling
kacau.
Mak mesaka jak seno mategokh unyin sang pekon. Tuha-ngukha,
bebai-bakas, balak-lunik unyinni kumpul di lamban tian. Bak mintuhani khek serombongan
bakas langsung mik Wai Mesuwang, bugaga.
Kabanni bebai khek sanak khamik kumpul di tangbahni lamban
tian. Sakhakhilongan, mak ngedok sai pandai api sai aga tiguwaiko, kidang
kicik’an mak kik dacok titahan. Penyin-penyin didengini bebai ngicik
pulalegohan, injuk sasiahan.
“Ui, wai sedi sangun buhaan ngiya,” ani bebai sai.
Mak mintuhani miwang ngungguk-ungguk.
Nurbaya musau tenaini, “Ngilu selamat niku, Nak,” ani. Kadu
ia mak ingok-api-api lagi.***
Krui, 31 Maret 2012
Catatan: Cekhita inji
timuat juga di page Majalah Nyuara, Facebook, judulni gegoh.
0 Lamban di Akhis Wai
By Hasim on Sunday, April 8, 2012
Kapan kik dibi khani
Mekhamik di pangkalan
Uwat sai lapah mandi
Wat sai lapah bukhasan
Lamban kayu di pinggekh wai udi mawat hak istimewa, gegoh
khiya jama lamban-lamban sai bakheh. Sesaini sesai khesi—kawokh sai
tipecoh-pecohko bukuhni, tibeditko, kadu tipakuko ditihang. Hatokni anjak
bulung khuntan, rumbia bahasa Indonesiani. Tihangni anjak kayu biasa, sai
titatah jama candung khiya, layin hak tisani jak baluk bulat segi pak sai tigekhgaji,
ditumpuko di atas batu, mak pak beraturan, kidang cukup simetris sehinggoni ia dacok
cecok sempukhna, berbentuk segi pak. Lantaini jak batang kayu hanibung. Janni
halok wek pak mata jak tanoh. Mawek hak melanggakh ga, kidang cukup langgakh
indang mak ditekhak binatang buas. Ruang keluarga khek bilik pedom di atas,
kidang dapokhni di bah, sejajar jama tanoh. Di hadapni wat lepau, ruang tamu,
khang tian nekhima tamu, khek istirahat.
Jalma pekon sangun gekhing do nyani lamban di akhis wai,
indang mak pekhituk duwai lagi, mandi khek mepoh. Praktis. Mak pekhlu nyani
sumokh lagi mani adu wat wai balak, apilagi kik waini makecah muneh.
Biasani kik adu wek lamban sai di pinggekh wai, kadu tambah
saka tambah lamon sehinggoni kikhi kananni wai seno latap lamban. Kik adu
melamon lamban biasani jadi pekon sai muneh. Kadu pekon seno tikeni gelakh ngakuk
jak gelakhni wai seno. Halok khenodo ngebani lamon pekon sai gelakhni gegoh
jama gelakhni wai sai wat disan.
Lamban saiya terpencil, mejawoh jak pekon. Kidang sekebakni
asal jak pekon, minak muakhi tian di pekon unyin. Kik tian wat guwai, minak
muakhi tian jak pekon khatong unyin, kheno muneh kik minak muakhi tian sai di
pekon wat guwai, tian mik unyin, ninggalko lamban sai di akhis wai no.
Kidang wat sai nyani ulun tikham di lamban seno. Kik dibi
khani, lamon jelma jak pekon khatong mandi di pangkalan sai wat di wai sai
khedik di lamban seno. Di wai seno senangun wat pangkalan mandi. Waini jernih,
makecah kik mak ngedok sai mandi di atasni. Kidang kik wat sai mandi di atas, khisok
lamon kiriman bebol pubalak-balak. Wai seno melunik, halok bekhakni angkah
sekitar pak mitekh. Di bagian sai dangkalni, medangkal nihan, mak sampai tuwot,
kidang dibagian sai khelom, sai di sani ulun khang mandi, makhelom, dacokdo
selom, kidang mawat hak sampai kapus. Dasakhni wai seno heni khek batu-batu
lunik. Mak ngedok batu-batu balak injuk wai di lom pulan.
Kik pak wai seno medangkal, kidang pakaini makhelom. Kik aga
cukhup, kham musti khegah tebing. Tebingni mawat hak melanggakh ga, kidang khisok
nyani tikusokh mani maliyut, mani khisok tisikhang khegah cakak, apilagi kik
musim panekhai, bunjak liyutni lagi.
Kik tiliak jak wai, lamban seno posisini di atas. Kik aga
mik lamban seno, kham musti cakak tebing cutik, kidang wat pepatni sangun
disaniko tian pakai tian khegah cakak duwai. Kik musim kemarau wai seno sangun
medangkal, kidang kik lagi banjekh, latap pakaini.
Tiap dibi Muzakki khek khik kantikni, khek jalma jak pekon
ipa-ipa khatong mandi mik disan. Wai seno setemonni terletak di hantakha khuwa
pekon, pekon sai hak kikhini sekitakh tengah kilo jak isan, kheno muneh pekon
sai kabelah kananni. Di kikhi kananni wai seno sabah bekhak, jadi jelma pekon
ipa ya juga sai aga mik wai seno harus nyikhang sabah bekhak no pai. Khekhada
mejawoh juga, kidang mak hak ulun sangkut mandi ulehni.
Tiap dibi muli lunik sai keliak’an di tangbahni lamban seno,
ngewawang adingni. Adingni sanak upi halok sekitakh umokh walu bulan kik mak
siwa bulan. Kidang kik sanak muli seno halok umokhni sekitakh 12 tahun, maseh
kelas nom SD.
Nurpuri gelakhni muli seno, khamah ulun sai muji. Jelmani
mesikop temon. Badanni mahelau, mahandak khek makecah, kontras jama keadaan
sekelilingni sai serba mak mahelau. Ngeliak Nurpuri di lamban seno injuk
ngeliak mutiara delom litak. Lamon ulun sai ngekhasa mak pantas ia tinggal di
lom lamban seno. Nurpuri injuk muli puteri, injuk bidadari sai khegah mandi anjak
langit.
Sahelau-helau landos
Maseh jak helau pakhi
Sahelau-helau kambang
khos
Maseh jak helau
Nurpuri
Senodo wayakni sanak-sanak mandi kik tibinta di Nurpuri.
Wat muneh wayak sai lucu:
Bulung cambai lom
lesung
Agani muli putekhi
Munyai kuk haban
busung
Kik adu tungga Nurpuri
“Nuuurrr ….’ ani Muzakki khek khek kantikni sanak mandi
ngeguda. Kidang Nur mak pernah ngejawab, mak muneh pernah ngekhilong. Injuk mak
didengini gawoh. Kidang sanak mandi mak pekhnah singkuh. Mawat muneh hak ngucakko
ia sombong. Gelakhni sanak lunik. Dipa hak pandai aga sagagudaan.
Di kala dibi, sambil ngidokhko adingni, Nur nyanyi-nyanyi
lunik sambil lapah keliling mik tanoman tiyung cabi sai wat di sekeliling
lamban tian, sambil mampam khek nekhanjak adingni. Asok jak dapokh tian
ngambubung mik langit, tandani makni lagi busak-sak’an.
Tambah anom dibi, tambah lamon sanak mandi. Nurpuri buubah
jadi muli putekhi ….
***
Khani buganti khani, bulan buganti bulan, tahun buganti
tahun. Mak tekhasa adu telu tahun Muzakki ninggalko pekon, ninggalko puakhini,
ninggalko khek kantikni, ninggalko Nurpuri. Ninggalko lamban di akhis wai udi. Telu
tahun, kidang khasani injuk sa abad.
Tikham jama pekon. Mak ketahan lagi aga mulang. Bayangan
mandi di wai jama khek kantik di pangkalan di khedik lambanni Nurpuri selalu
menjelma, titokko mak dacok titok, tilupako mak dacok lupa. Khepa dia keadaanni
Nurpuri tanno. Telu tahun nyak di khantau, mak nihan ngedok khabar bekhitani,
ani Muzakki di lom hati.
Bayangan lamban di pinggekh wai terus bumain di pelupuk
matani.
Mulang mik pekon bang khasani injuk adu lain cutik. Khek
kantikni sai sa lamon adu mak kaliak’an lagi. Induh adu dipa muneh tian. Wat
sai adu ngajong, wat sai buguwai, wat sai maktantu tebongni. Mulang mik pekon
khasani injuk jadi jalma asing tiayab muneh, pengkhasani Muzakki.
Dibini ia sampai di pekon, Muzakki lapah mandi mik pangkalan
sai di khedik lambanni Nurpuri, khangni tian mandi biasani sa. Sambil lapah
tenggalan pikekhanni mak lepas jak pangkalan mandi, lamban di akhis wai sedi,
khek Nurpuri. Adu khepa dia keadaanni Nurpuri, ani di lom hati. Tantu ia adu
jadi muli sikop, kembang desa, jadi khebutanni mekhanai jak ipa-ipa. Tantu ia
mak hak kenal lagi jama nyak. Tantu khasanni maganteng khek mabatin, ani
Muzakki di lom hati. Mak kesasanan ia aga sampai di pangkalan mandi.
Sampai di pangkalan, diliakni mak melamon sai mandi. Angkah
wat sanak-sanak lunik. Khek kantikni sai biasani mandi disan saiya mak ngedok
keliak’an.
Pangkalan mandini masih injuk sa khiya kidang jukukni bang
injuk tambah jimbung. Diliakni lambanni Nurpuri mekamak ikheh, mak tiandan.
Yuh-yuh dipa-ipa, khek jukuk adu makejung, mak pekhnah titetak lagi. Diliakni
muneh hatokni lamban saiya adu tukak-tukak.
“Dipa sai nunggu lamban seno?” ani Muzakki jama sanak mandi.
“Mak titunggu lagi. Tian adu maleh,” ani tian.
Muzakki kalemohan. Mak ditanyani maleh mik dipa. Bangukni
mak dacok cawa api-api lagi. Angangonni melayang-layang ninggalko badanni.
Tihejong di akhis wai, mak laju mandi, matani mak maleh jak
lamban di pinggekh wai no. Lamban saiya tambah saka tambah hancokh, bela
dikanek waktu, ditinggalko sakebakni, mandok sai ngekhiwon keni lagi.
Injuk wek diliakni Nurpuri lapah sambil mampam adingni,
keliling lamban, jak tuku mik tuku, singgah di tiap batang tiyung khek cabi.
Jak bubungni dapokh tian luakh hasok, cakak mik langit, lebon di angkasa.
Hatini hancokh. Nurpuri, Nurpuri, ani di lom hati. Niku
tanno tinggal di lamban gedung, mak diingokko lagi lamban sai di akhis wai ji.
Penyin-penyin didengini sanak nyanyi:
Nurpuri khadu lijung
Khadu butungga judu
Tinggal di lamban
gedung
Kidang bahagia kudo
niku
Kabar sai didengini Nurpuri tian sang lamban adu maleh
pekon. Nurpuri adu ngajong jama Baba Ho Liang, tuan tanah khek saudagar sai
lebeh tuha jak bakni, sai lebeh pantas jadi datukni. Kabarni Nurpuri dijadiko
bakni tumbal pakai nebus utang. Bakni buutang jama Baba Ho Liang kidang mak
dacok ngebayakh, Nurpuri dijadi keni panebus utang.
***
Cekhita sinji timuat
juga di lom page Majalah Nyuara, Facebook
0 Ajong Salamah
By Hasim on Friday, April 6, 2012
“Nyawa ….!!!” Ani khekni, sambil ngiwakko culuk.
Musim khisau.
Sapenanni musim khisau ji sanak-sanak dipa-ipa adu mayin
gegakhongan unyin. Wek sai cicak jadi khisau, wek sai cicak jadi sai
kemalingan, makai senapang jak kalekakni punti.
Hampekh tiap minggu pekon Makhgatuha pekau. Wek-wek gawoh lamban
sai digegu khisau. Kemalingan. Jak lamban sai maleh mik lamban sai. Jak pekon
sai maleh mik pekon sai. Sai dihagak tian selalu cangkeh. Sapenan khadu jak
musim cangkeh saiya sangun hampekh unyinni lamban di Makhgatuha wat nyegokko
cangkeh. Kik pak mak melamon, pasti wat cutik. Musim sekali saiya sangun musim
ngagung. Musim balak Unyinni batang cangkeh nguah pukhebu-khebu.
Kidang khiya muneh diya pengkhasaanni jelma kamno. Tiap
bingi tian mak dacok pedom. Mekhabai kintu bang di bingi seno kena gilekhan
disambang khisau. Pekhnah tiyan ngadako khunda, kidang pekhcumah gawoh. Khisau
laju juga. Kik pak unyinni penduduk pekon tikerahko mak temon kelawan. Penduduk
Makhgatuha sangun mak pikha. Dipa jak lamon ni sai bebai muneh jak sai bakas.
Bakasni sa pugelui-gelui muneh, dundong kik telopni tian mengan gawoh. Khek
khisauni sa layin hak cutik, muluhan jelma, khek tian busanjata. Layin hak
khisau sembakhang khisau, kidang khisau profesional, khisau sai nyenghaja.
Halokpak wek sai lulusan luakh negekhi ya.
Ulehni khabaini, lamon ulun sai langsung ngejual unyinni
cangkeh tian, kikpak khegani lagi mukhah ya. Kidang lamon muneh sai butahan,
nunggu khega cakak. Biasani kik ampai takhu jak musim, khega makpak buyun kung.
Sapa kuwawa kik aga ngehadapi pelukhu. Asing kik tajomni
pedang kik adu dihayu pelukhu mena kintu mak dacok cawa minduwa lagi ulehni.
Pekhnah sekali sa wat sai kuwawa ngelawan, kidang makkuk ya kesipak ngibasko
pedangni, iya adu mena tihuyung, disambut pelukhu di dadani. Sekali ditimbak
tian gawoh hak tumpak tihangos do diya. Dipa timbakan sa mak muneh pekhnah
meliset. Jak dinana mak ngendok sai kuwawa lagi ngelawan khisau. Kidang khiya
muneh, kik nekham nukhut khiya makdo hak diapi-apiko tian. Mak diculek tian.
“Khepa Bedi, diakuk tian unyin kudo?” ani Pak Lunek Talha.
“Mawek muneh. Ajo wek ditinggalko tian sang kakhung lagi,”
ani Pak Lunek Bedi. Senangun biasani, pengalaman sai khadu-khadu, khisau kamedi
mak hak ngakuk unyin. Khupani tian tekhmasuk khisau sai buyun muneh. Khalok
anak buahni Robinhood. Wek muneh sai ngucakkeni tian ngekhampok untuk nyepok
biaya pekhang ngelawan Belanda.
“Payu kidah kik kheno. Adu ngelapor jama upas kudo?”
“Adu. Ajo lagi menah tian sa do.”
Mak saka jak seno khatong do upas telu mik lambanni Pak
Lunek Bedi. Jelma sang pekon gunggun, aga ngeliak upas. Halok wek tian sai
makkung pekhnah ngeliak upas selama tian hukhek. Kik mak ngedok sai kemalingan,
makhak tian ngeliak upas. Kidang melamon muneh bebai tuha sai segok, mekhabai
ngeliak upas.
Pekon Makhgatuha gila sangun di umbulan, mejawoh jak sai
khamek, mak disikhang khang laya aspal. Khangni di bimbin, ngudanko pematang,
ngehadap sabah bekhak. Jawohni jak khanglaya aspal wek khuwa kilo lebeh. Kik
tian aga belanja musti lapah atau cakak kekhtangin mik pasakh. Pasakh sai
paling khedek sekitakh telu kilo jawohni.
Pendudukni kikha-kikha 40 KK. Guwai tian tiap khani kik mak
nyabah, ya mik kebun, nguyunko cangkeh khek damakh. Kik kebun sangun baktiando,
peninggalanni tuyuk tukhing ian, kidang kik sabah bakni ulun unyin. Kelamonan
tian ngeguwaiko sabah ni ulun, nyaseh. Kik pak sabah seno di hadapni lamban
tian, kidang sabahni ulun unyin.
“Kejadiannya pukul berapa, Pak?” ani upas.
“Pukul duwa tadi malam,” ani Pak Lunek Bedi. Mujokh muneh ia
pandai bahasa Indonesia ,
kikpak menyawit ya.
Angkah seno do muneh pekhtanyaanni upas sai lagi kuingokko.
Sai bakhehni nyak adu lupa unyin, mani ulehni ngelagok ngeliak upas. Khamah
jelma kamno sai ngelagok, tiangah. Induh ngelagok ngeliakni, induh mekhabai,
induh kagum, halok semapu dipangkhasa. Kheno muneh nyak.
Halok kikha-kikha khuwa jam upas nanya-nanya jama Pak Lunek
Bedi, kadu tian lijung.
“Api kik bang senapangni khisau jeno bingi bang injuk
senapangni upas di do,” ani Pak Lunek Bedi nginah tian adu mejawoh.
“Senangun kik senapang gegoh unyin,” ani Pak Lunek Benu
cicak pandai. Injuk pa ia adu pekhnah nyancan senapang ya.
***
Nyak mak nihan nyangko hak ajongku, Ajong Salamah, hak wek
matek alimawong. Kidang khamah jelma kamno ngucakkeni kheno.
Sangun layin hak sekali khuwa kali nyak ngedengi cekhitani ulun
tentang jelma sai matek alimawong, kidang nyak injuk pekhcaya injuk mawek.
Kabarni alimawong sai tipatekno layin hak alimawong biasa,
kintu alimawong siluman. Kidang kena dinyak, cekhita sinji mak dacok kuanggap
sepi, mak dacok hak aga injuk angin liyu khiya, kukhuk jak cuping kikhi, luakh
jak cuping kanan. Mak dacok hak aga tepisko nihan mani ana nyangkut ajongku do,
layin hak ulun bakheh lagi. Ajongku sai tinggal jama sekam sang lamban. Ajongku
sai tiap khani kuliak khek kugaduh. Ajongku sai adu metuha, sai bawakni culukni
khisok kupapijitko sekam, sai adu megelimekh. Ajongku sai khisok ngukhau sekam,
“tuwah.”
Kapan nyak ngeliak ajongku, nyak selalu butanya di lom hati
temondo kudo ia matek alimawong. Pekhnah muneh nyak butanya langsung, kidang
mak dijawabni.
Khek sai nyani nyak ngelagok nihan gila mani ajongkuno
bebai, umokhni juga adu mak mengukha lagi. Delom bayanganku ulun sai matek
alimawong no tantu bakas gagah, pandikakh, bakas sai lagi kuwat khek mengukha,
layin hak injuk ajongku no, bebai tuha sai adu mak kejiwaan lagi.
Kidang kik kutanya jama mak tian khuwa bak, tian makpekhnah
ngejawab. ‘Induh’ gawoh ani tian. Kidang kik minak muakhi sang pekonno khamah
adu pandai unyin, adu jadi rahasia umum. Walaupun kik titanya, ‘adu wat kudo
keti ngeliak,’ khamah sai ngejawab makkung. Kheno muneh sekam sang lamban,
makkung ngedok sai ngeliak. Induh kik senangun sengaja disegokko tian, mani ani
Pak Lunek Benu ia khisok ngeliak alimawongno agi mejong deduguk di lepauni
lamban sekam, kidang sekam mak ngeliak. Induh kik awakni Pak Lunek Benu ghiya,
gelakhni Pak Lunek Benu.
Kik cekhitani ulun gila, alimawong patek’anno sangun mak
setunggu di lamban. Mawek hak injuk matek kaci hak tiap khani aga tigaduh khek
tikeni mengan. Khabakhni, alimawong saiya khatong sekali-sekali khiya, terutama
kik dunia lagi mahakhiting. Senodo gunani, ani tian, kik dunia lagi mahakhiting.
Kik dunia lagi aman, alimawong no khatong telu minggu
sekali, kak malam Jemahat. Di nana diya sakebakni ngenini mengan, teluini manuk.
Cakha ngeni keni mak dacok hak aga sahadap-hadapan injuk ngeni kaci mengan.
Teluini manukno tipecohkopai, kadu tisudukko jama culuk jak kudan. Sakebakni mejong
nundunko alimawong, cekhitani. Induh kik temon makni.
Kik lagi ngedengiko cekhita seno, nyak ngebayangko ajongku.
Khasani kagum khek ngelagok jama ia, campokh muneh jama khasa pekhcaya mak
pekhcaya.
***
Bingi kelom. Mak ngedok bulan. Penduduk pekon Makhgatuha
khamah adu pedom unyin, apilagi kik sanak-sanakni. Kidang lamon muneh sai mak
dacok pedom, mekhabai kintu bang wat tamu sai mak tiukhau, tamu sai aga nyadang.
Wat sai nyumpik candung. Wat muneh sai nyumpik kakhungni cangkeh. Mangi. Mak
ngedok suakha api-api kintu jangkkhik nyanyi. Mak ngedok cahaya. Lamban-lamban
injuk mati mandok penghuni. Sinakhni lampu minyak tanah mak tembus mik luakh,
nyani khasa mangi tambah mangi. Sekali-sekali suakhani kaci ngayung kedengian
jak jawoh.
Induh mengapi bingi saiya bang malelok ikheh pedom. Sekam
sang lamban pedom lelok unyin, injuk kena sikhab. Mak nyakhaman lagi. Mak
biasani hak bak tian khua mak pedom injuk sanak upi muneh. Biasani bak minjak
pusasakhebok. Miyoh mik debah.
Di tengah pedom lelok saiya injuk wek kukhasa suakhani
kucing laga. Mingokh ikheh. Hantakha ngekhasa jama mawek injuk kudengi suakha mengaum,
ngabanting, ngahekhong, tambah saka tambah jelas khek maatang.
“Mak api udi …..!!!” aku jama mak, mekik. Mak tikanjat.
Ngekhilong nyak. Kujulakko badanni mak. Dikhilongni nyak sakhebok, kidang kadu
matani nenggakhah mik panggakh. Injuk dacok kubaca pengkhasani mak, hantakha
mekhabai khek mak pekhcaya. Bak mak kuliak mani ia pedom di lapang luakh. Ajongku
pedom di bilik sai lain.
“Kucing laga,” ani mak. “Adu. Pedom luwot.”
Kidang nyak mak dacok pedom. Mekhabai khek mangekhi. Suakha
di luakh khibut temon. Muakni nyak ngedengi suakhani kucing laga sai injuk
khedi.
Kukhapotko badanku jama mak. Nyak mak ketahan lagi nunggu
pagi.
***
Pagini nyak minjak mehayu, kuliak ajong Salamah lagi ngelap
lantaini lepau.
“Api ana, Jong?” aku jama ia. Kidang ia mak ngejawab, tekhus
khia buguwai ngecahko lantai. Kuliak lantaini lepau mesuluhan pinsan, basoh
ulehni khah.
***
Krui, 15 Maret 2012
Catatan:
- Kik cekhitani jalma tumbai, wekdo ulun
sai matek alimawong siluman.
- Cerita sinji fiksi khiya, kik wek
kejadian sai magagegoh, saiya angkah kebetulan gawoh, dang ya tisasemok.
- Cerita sinji juga dimuat di page Majalah Nyuara, Facebook, judulni Khisau.
Sumber gambar: http://www.paintingsilove.com/image/show/39441/tigers-rest
0 Ina Lunek Mala
By Hasim on Wednesday, March 28, 2012
Pagi-pagi hayu ina lunek Mala adu ngadako konferensi pers.
Sapa bebai sai tiliyu mik pasakh, di gelekhni lambanni, diukhauni singgah. “Ajo
numokhni hapeku, kidang nyak ngilu muneh numokhmu,” ani. Sangun gila di
gelekhni lamban tianno khang ni ulun luakh likhi, sangun khanglaya ni ulun kak
aga lapah mik pasakh. Jadi tepatdo kik ia nyegat ulun liyu di isan. Sangun
khangni do.
Ina lunek Mala sangun ayin begawoh muneh ngiya kik lagakni,
gegohdo tian khuwa pak lunek Benu. Pantasdo tian khuwa bujudu. Sangun palak
salanggoman. Sepa gayani ulun pekhlupai kik ditutukko tian khuwa. Dukhipai soal
mampu mak mampu seno. Ulun ngebeli tivi, tian ngabeli tivi muneh, ulun ngabeli
parabola, tian ngabeli parabola muneh. Ulun nyani lamban bukeramik, tian nyani
lamban bueramik muneh. Tijuwal api sai dacok tijuwal, pak kebun ya, kik adu mak
katedos lagi. Halok kik ina tian khuwa laku tijuwal, dijuwal tian khuwa muneh.
Sai layauni gila kak tatikhuwan soal bekakha sinji. Menok
ulun makai kawus T-shirt, hak aga bukawus T-shirt muneh. Menok ulun makai
jeans, hak aga makai jeans muneh. Wat pinsan sa lalang kuk tenaiku menok ina lunek
Mala makai celana ketat sai nyetak di badan udi, sai bahanni
megagalimekh-megagalimekh. Mebangik kik badan seksi, pantasdo tiliyak. Inji
badan tuha, kemiyut muneh, hak makai celana ketat. Tibinta nyakku di sai
ngakhakhabai bukhung di sabah di.
Ya tanno layin muneh pumainan. Sepenan musim hape ji, tian
khuwa asyik muneh ngemaiyinko hape. Di bingi di khani mak dacok lepas jak hape.
Di dapokh buhape, di lapang luwakh buhape, di sumokh buhape, pukokni dipa-ipa
buhape. Halok angkah kak tian khuwa pedom gawoh sai mak nyancan hape. Kik adu
asyik ngemainko hape sa mak kik ingok api-api lagi. Khisok kuk ulun nagu mak
tikhilong lagi. Titimbaldo kidang mak tikhilong, induh sapa jelmani sai nagu,
mak tian mekhingoh keni lagi.
“Mengapi bang SMS-ku mak dibalos?” ani ina lunek Mala jama
ina lunek Khena.
“Induh. Mak pak kuhakhiko,” ani ina lunek Khena. Dipa
ambehni hak ina lunek Khena aga ngebalos SMS kik ia gila buta huruf. Wat-wat gawoh…..
Khiya muneh kik nelepon. Sapenanni nelepon mukhah ji mak
takhu lagi tian khuwa nelepon. Induh sapa-apa titelepon. Induh api-api sai
tikicikko di lom telepon, mak pak hak penting. Sai penting nelepon, kik ditanya
ulun mengapi bang nelepon, jawabni mani tian aga nelepon. Halokpak sepa numokh
sai tihalu titelepon.
“Adu di-ti-em-ko demu kudo?” ani ina lunek Mala jama minan
Khos, pagi hayu, induh ia adu busap induh makkung.
“Makkung nyak ngekhukhuhko ti-em-no. Ajo nyak agi ni-em-ko
tenaiku pai,” ani minan Khos sambil nganek langkut sang pinggan balak.
Kadu sapenanni mutokh mukhah ji, tian khuwa heboh muneh aga
ngedok mutokh. Induh api aga gunani tian khuwa mutokh. Halok mani ngaliak ulun
adu khamah bumutokh, tian khuwa mikhak bumutokh muneh, mak aga ketinggalan
jaman itungni.
Induh api aga guna tian khuwa mutokh. Anak tian angkah
khuwa. Sai tuha adu lijung mik Jawa, mite. Sai ngukha agi kelas khuwa SMP, mak
hak ia pekhlu mutokh, mani sekulani mak hak mejawoh, dacok lapah cukut. Khek
senangun tian biasa lapah cukut tiap pagi bakhong khek-kehkni. Guwaini Pak
Lunek Benu angkah pekhulang mik kebun senodo, mik pagi mulang dibi, mak mungkin
hak ia aga ngusung mutokh no mik kebun. Kebun tian mak dacok disikhang mutokh.
Tantu ia mak kuwawa kik aga sekhukhuk di gagumok atau khegah cakak tebing makai
mutokh. Kik Ina Lunek Mala gila ngakheko di lamban no do. Mak ilungni kintu mik
pasakh, ngabeli tiyung cabi. Pasakh sa mak muneh hak mejawoh. Sangun gaguwaini
bebai muneh pekhulang mik pasakh lapah cukut.
Ya adu betik itungni, adu bela timbangni, akherni jadi juga
tian khuwa ngabeli mutokh. Sangun khegani mutokh sa gila mukhak muneh do,
angkah sejuta, jak mukhahni jak khegani itek sekhati sang kaban bekhak. Kidang
kadu tian khuwa musti nyicil kekukhanganni tiap bulan sampai telu tahun.
Cicilanni senodo dia sai khisok aga jadi masalah. Melamon cekhita mutokhni ulun
sai disita diler mani mak kebayakh cicilan.
“Maliyom ngiya kik ajo sampai aga ditakhek diler,” ani ina lunek
Mala kudengi.
“Na kalau mawek,” ani pak lunek Benu.
Kalau do mawek, mani pengeluaran tian khuwa mak pak hak
berat lagi. Anakni sai sekula tinggal sai lagi. Khek ajo khegani damakh injuk
lagi buyun muneh.
Ya selesai ukhusan di diler, Pak Lunek Benu langsung
diakhatko Mamak Ali mik tanah lapang, bulajakh bumutokh. Senangun gila Pak
Lunek Benu makkung hak pandai bumutokh. Umokhni hukhek makkung wat pekhnah ia
bumutokh. Khisokdo kik digunceng ulun, kidang kik ia sai dihadap makkung wek
pekhnah diguwai keni.
Kidang halok bubakatdo muneh, angkah di lom sekhanino do pak
lunek Benu adu pandai ngelapahko mutokhno tenggalan. Halok mani ia pandai bukekhtangin.
Ani ulun tumbai kik pandai bukekhtangin mabudah muneh pandai bumutokh. Induh
dia.
Ya adu telu khani, pak lunek Benu adu menalom, adu dacok
tikasko mik pasakh. Adu pandai nyungakko daguni di khanglaya balak ngelagakko
mutokh baruni. Tiap khani ia bumutokh. Induh mik ipa-ipa ilungni. “Ngebelako
indrayenni,” ani kik titanya.
Ngeliak Pak Lunek Benu menalom bumutokh, Ina Lunek Mala mak
muneh aga ketinggalan. Dipa diliakni bebai bakheh lamon muneh sai menalom
bumutokh. Api bang nyak aga ketinggalan, mak gegoh di ulun, ani di lom hati.
Diukhauni minan Khos pakai ngelajakh ia. Minan Khos gila
sangun menalom temon bumutokh. Kik tikeniko di ia mutokh, hak tumpak dikebut
keni do dia. Mak ia ngekhukhuh keni. Kik adu di atas mutokh, mak ia kalah jama
bakas. Khisokdo diguwai keni sai sakakebutan jama bakas. Lamon ulun ngucakko ia
pembalap wanita. Halok angkah Paolo Rossi gawoh sai dacok ngalahko ia.
Kidang nawai ina lunek Mala mak hak injuk ngajakh pak lunek
Benu. Halok mani ia mak pandai bukehtangin, jadi mak pak dihaluni selahni.
Adu sanemon Minan Khos nawaini kidang mak juga-juga dacok
tikasko. Mak paham-paham.
“Kik pekhtama, pulalegohanpai nyakak ko gasni. Dang langsung
tigas balakko, kanah luncat,” Ani Minan Khena wanti-wanti. Induh adu pikha kali
ia ngucakko cawa seno. Ya mesinni hukhek, selalu diucakkeni kheno.
Kidang Ina Lunek Mala gila induh. Nggkhasah-nggkhusuh. Mak
hak ia pandai sai aga pulalegohan no. Halok mak hak ia dacok ngebidako sepa sai
gas balak sepa sai gas lunik. Begitu mesinni mutokh hukhek, langsung digas
balakkeni.
“Uneeeeeeeeeekkkkkkkkkkk……….!!!!!!” ani minan Khos mekik.
Ina lunek Mala tigumbol, bakhong jama mutokhni. Lampu
hadapni mutokhni pecoh, khek setangni kabelah melusut. Mujokh mak hak manemon
ga cadangni mutokh baruno. Khek mujokh muneh gedung sekula sai ditumbokhni mak
api-api, kintu angkah melusut goh cutik catni, bekasni khudani mutokh.
“Dangkung tumpak tigas balakko ngia aku,” ani Minan Khena.
“Induh. Penyanaku gila malegoh,” ani ina lunek Mala
kalemohan, ngasni dehu-dehu tihabu. “Ya Allah ….,” ani. Disadakni tagakni
tikekhah khek tikhasa manyesok. Diliakni cukutni tikekhah muneh cutik, khek
melusut-lusut. Injuk kheji dia khasani tumbak jak mutokh, ani di lom hati.
Jak dinana mak dibinta keni lagi hak aga bumutokh.***
0 Musim Khisau
By Hasim on Sunday, March 18, 2012
Minjak pagi nyak tikejut ngedengi suakha khibut-khibut.
Satemonni gila makkung hak jadualku minjak, biasani nyak minjak kik matakhani
adu nyiakh, kidang mani mega muneh khibutni suakha jak lamban kabelahno. Ciau
makau mak tantu, injuk China
kapecohan.
Mak kuk kesipak busap, nyak langsung luakh, bugabung jama
tian sai khadu mena. Kuliak wek kik khuampuluh jelma gunggun di lambanni Pak
Lunek Bedal, bekas-bakas, tuha-ngukha, sanak-khagah, wat unyin.
“Ajo na. Mak liak,” ani mamak Dkhabi nunjukko papan sang bilah
sai adu lepas jak pakuni jama among Khesad. Among khesad tiangah. “Ya, jak isan
khang laya tian kukhuk?,” ani. Kuliak papan sa adu longgar, dacok tigagisekhko.
Rupani jak isan khanglaya tian nyungkil kuncini khangok.
Lambanni Pak Lunek Bedal gila sangun lamban kayu. Sesaini
jak bilah-bilahni papan tisusun, tilekokko jama paku. Tihangni tihang kayu.
Lantaini lantai tanoh. Pukokni kik khisau aga buguwai sangun mababudahdo, khek
mak nyani suakha sai mekhibut ga. Sangun sang pekon seno khamah lamban tian injuk
kheno unyin.
“Khara muneh keti bang mak bupengkhasaan,.Mak nyakhaman” ani
Ina Lunek Sanah.
“Na induh diya,” ani Ina Lunek Ila, kajongni Pak Lunek
Bedal.
“Jadi, api-api sai diakuk tian?”
“Ana cangkeh sang kakhung. Mujokh mak diakuk tian unyin,”
ani Ina Lunek Ila.
Jelma kamno sibuk nindai khangok, khek lubang di sesai
khangni papan sai dibukak khisau pakai khanglaya tian nyungkil kunci sambil
ngedengisko keterangan jak tuan rumah. Kidang jak lamonni sai angkah nuntun
khia, sambil ngedadengi, naku kicek, pakai bahan bucekhita muneh jama sai
bakheh. Biasani kik ticekhitako luwot kisahni jadi bunjak kejungni.
“Mak nihan keti ngekhasa kudo?” ani bebai sai muneh.
“Mak nihan,” ani Ina Lunek Ila. “Kujok-kujokni sekam minjak
pagi ngehalu khangok tiangap, khek cangkeh sang kakhung adu mak ngedok lagi.”
“Na adu kena sikhap dia keti no,” ani bebai sa.
Jelma sai gunggun tisaka tikhamik. Sapa jelma sai teliyu aga
wek ilung pasti kik singgahpai, nanya api hal. Sangun lambanni Pak Lunek Bedal
gila di khanglaya, khangni ulun liyu kik aga mik dipa-ipa. Tikekoh jelma sang
pekon pandai uyin kadu.
“Adu ngadu jama pelisi keti kudo,” ani bakas sai.
“Adu,” ani Ina Lunek Ila.
Kadu mak saka jak seno Pak Lunek Benu singgah muneh.
“Api hal?” ani nanya. Induh nanya jama sapa.
“Ajo khisau jak kukhuk,” ani bakas sai.
“Tihakhiko dia demu. Kintu bang digilekh tian muneh,” ani
bakas saiya muneh.
“Na, kupunggangko uluni kik ia bani ngegaduh denyak,” ani
Pak Lunek Benu jumawa. Ayin begawoh Pak Lunek Benu. Kik ia adu ngicik, lewat
unyin pukokni. Kidang induh dia temon mawat ni. Nanti keliak’an kik wat
majasni. Kidang ulun adu pandai unyin, sangun khenodo Pak Lunek Benu.
***
Kadu mak mesaka jak seno, pekau luwot pagi hayu. Tanno maleh
khang, mik hak doh. Bunjak jawohni jak khang sai sa. Nginah tisesui bang
lambanni Pak Lunek Benu kena gilekhan.
Induh kapan kejadianni, mani nginah nyak sampai kupenok
jelma kamno adu gunggun, sehinggoni latap gawoh lambanni Pak Lunek Benu.
Ya nyak sampai kuliak ulun Pak Lunek Benu tihejong di
lantai, di atas sulan. Bangukni megak. Sapa ulun sai nanyani mak dacok dijawabni
mani ia mak dacok cawa. Sebagai gantini, Ina Lunek Mala sai ngejawab cawani
ulun. Kudengi-dengi cekhita, khupani Pak Lunek Benu jak dikhikus gakhong
sabingi no khek jak disetuk gakhong sekali sampai iponni pungkuh khuwa.
“Khepa Pak Lunek?,” ani Minan Khena
“Na ajo diya,” ani Ina Lunek Mala. “Mujokh mak dipunggangko
tian uluni, ….”
1 Maktiuloh Mudal
By Hasim on Saturday, March 10, 2012
Ngeliak ulun bisnis, hak aga bisnis muneh Pak Lunek Benu.
Halok mebangek diliakni ulun ghamah sai mebatin ulehni bisnis. Dighasani iya
bang injuk tijegheh-tijegheh. Api kemakni kik guwaini gila angkah ngekui damagh
senodo, mak ngedok pumainan bagheh. Kik mak ngekui damagh iya, paling-paling
iya mik mukek, nulung ulun naghek talini pukek. Mansado diya iwa pukakabelah.
Cukupdo pakai ngegulai. Kidang kik aga mebatin, agi mejawoh.
Sepenanni ghega cakak unyin ji, utokni tambah pusing. “Ghepa
caghani kik ghegani binsin goh adu nom ghibu. Bias adu siwa ghibu. Sumang
bayaghni listrik cakak muneh. Mak kemak aga selaghatando guwai sinji,” ani jama
Pak Lunek Bedal api saka sa.
“Kintu negham tanno apah nyuba bisnis goh. Sapa pandai
ghejeki gham disan,” ani. “Mak liyak ulun ghamah pubatin uleh bisnis. Udi si Sebi
mubelni adu ghuwa-ghuwa ulehni bisnis damagh.”
“Mawek kik mabudah bisnis sa,” ani Pak Lunek Bedal. “Ayin
kik mudal duwit gawoh. Bakat juga. Kik gham mak pandai-pandai ngemayin keni
ghisok aga bangkrut. Udi melamon tiliak ghek tidengi ulun sai bangkrut, bela
seghba bela ulehni bisnis sa. Mani mak bubakat, tipaksa. Kintu kik bakat negham
macul, macul senodo diya.”
“Na mak lebeh ticubako pai. Api sai mak dacok kik gham aga
buguwai. Kik ulun dacok, mengapi bang gham mak dacok. Jejama nganek mi unyin,”
ani Pak Lunek Benu yakin.
“Maksudmu gila aga bisnis api?” ani Pak Lunek Bedal.
“Ajo binjai gham ji melamon,” ani Pak Lunek Benu. Di nana
gila senangun lagi musim binjai. Batang binjai di pekon tian nguwah unyin. Mak
kekanek-kanek. Tijual di pasar mak pak laku.
“Ghepa kik binjai ji tiusung gham mik kota . Tijual kita dudi,” ani Pak Lunek Benu.
“Kintu ngia mak laku. Makkung ngedok ulun sai nyuba
ngejuwalko ana mik kota ”
ani Pak Lunek Bedal.
“Mengapi bang mak laku. Ghamah ulun di kota di geghing unyin binjai no. Mak liyak
ghumah makan Palembang
wat sambol binjaini,” ani Pak Lunek Benu muneh mak aga kalah.
“Payu kik aga nyuba. Kidang nyak ngeghek keni gawoh diya.
Nyak ji mak ngedok duwit,” ani Pak Lunek Bedal.
“Gampang kik ulehni duwitno,” ani Pak Lunek Benu injukpak
buduwit nihan ya..
***
“Adudopai ana. Mak hak temon. Kintu tianyutko mik lawok goh
binjaino,” ani Ina Lunek Mala, kajongni Pak Lunek Benu.
“Mak hak ngedok ulun di kota di sai geghing binjai,”
“Ani sapa diniku,….” ani Pak Lunek Benu. “Mak lebeh ticubako
pai. Ghenodo ngia usaha sa. Kik gham mak kuwawa nyuba dipa ambehni hak aga
buhasil. Kintu kanah kak untung tiganti, tilapok muneh bungani. Kik untungni
melamon kanah kutambah segegham lagi,” ani ngeghayu. “Ghepa caghani kik dunia
injuk gheji,” ani muneh.
Ina Lunek Mala sayang nihan aga ngekasko ghantai mas ni. Hahani
emasni, angkah lima
gegham muneh. Hahanani kenang-kenangan jak musim cangkeh sa. Seno lagi sai lagi
wat. Baghehni adu tijuwal unyin.
“Na ajo diya …. Kidang mak nyak aga pandai api-api, pukokni
ghantai sinji haghus muloh. Kik pak mandok bungani, muloh pukokni gawoh,” ani sambil nyudukko ghantai sa. Mebiak nihan atini aga bupisah
jama ghantaini no. Teghokpak iya gheghamutni luwot, gedahni sayangni.
***
Ya ghadu selesai unyin, Pak Lunek Benu beghangkat, dighekko
Pak Lunek Bedal, nyiwa mubel carry.
Unyinni tian ngusung telu pikul binjai, halokdo lebeh cutek.
Ya ghadu ngebayagh ghegani binjai ghek separo siwani mubel, wekdo diya sisani
duwit jak ngejual ghantaino cutek lagi, kidang makkung kik ngebayagh supegh,
ghek biaya mengan nginom tiyan dudi kanah. Kidang mak cigani, ajo ngiya wek
binjai ji, ani Pak Lunek Benu lom hati.
Kadu megagah nihan tiyan ghua beghangkat, diilingko Ina
Lunek Mala.
“Kakalau meghawan ….” ani Ina Lunek Mala. “Tingokko diya ghantaino,”
ani jama Pak Lunek Benu.
***
Kadu, ghuwa ghani jak seno tiyan ticul luwot di pekon.
Kusuk. Ghupani mak muneh hak mabudah bisnis sa.
“Ghepa ceghitani mamak?” ani Ina Lunek Mala, ya tiyan ghua
tihejong.
“Na, api. Dang lagi guwai sinji,” ani Pak Lunek Bedal.
“Ghepa bang gheno?”
“Na makhak laku mawek. Kintu wat do sai ngabeli, sai ghuwa. Kelamonan
ulun ngelagok ghia api gelaghni wah seno, halok pangghasa tiyan kanek’anni alu,”
ani Pak Lunek Bedal. “Kintu ajo adu nganek umpan …”
“Na api ngia guwai keti ghuwa,” ani Ina Lunek Mala.
“Mabangek ngiya kik mak laku gawoh. Kintu ajo paghituk muneh
aga ngetok keni kadu, mani baghang seno adu mabusuk. Na aheghni tiupahko di
ulun muneh aga ngetokko ana,” ani Pak Lunek Bedal muneh.
Ina Lunek Mala ngambaghucut.
Pak Lunek Benu betik kelomni.
“Na gelaghni usaha,” ani.***
0 Pak Lunek Benu
By Hasim on Thursday, March 8, 2012
Pukokni kik aga sababalak awak makngedok sai dacok ngalahko
Pak Lunek Benu. Kik adu ngicik iya layin begawoh. Injuk iya unyin sai calak.
Injuk iya pandai unyin isini di dunia ji. Kidang duniani mak hak lebeh jak
tukuni pekon seno do. Pukokni, ani jalma kamno, ancak iya ngunjakko kicik jak
ngunjakkko jinjongan.
Unyinni jelma sang pekon adu jak diawakkeni. Kidang tanno
ulun adu pandai unyin. Ulun adu pandai kaghtuni. Kik sa gila agi lamondo ulun
sai tiangah ngedengiko kicikni. Agi lamon do ulun sai peghcara. Ya tanno
makngedok lagi sai nyemangogh keni. Ulun adu pandai unyinni. Makngedok pasni.
Beladi sa’ayayapan ghiya.
Kidang injukni iya juga adu pandai jelma sang pekon mak aga
lagi ngedengiko kicikni. Tanno kik ngicik jama jalma sang pekon iya mulai
buyun-uyun. Halok mak mebangek lagi dighasani kik dikemitko ulun.
Kidang dang cuba-cuba kik betungga jelma jak luagh. Jadi
santapannido diya. Peghnah waktu nyak mulang jak midogh, nyak menok Pak Lunek
Benu lagi asik ngobrol di papanca jama jelma sai, induh jelma jak ipa bakas
seno. Pak Lunek Benu sanemon buceghita, bakas seno tiangah ngedengini. Kena
niku mamak aku delom hati, sambil nyak liyu.
“Tiap ghani ngia nyak nyumbangko ghah-ku,” ani Pak Lunek
Benu sai kudengi. Kiamat aku delom hati, gheno kik hibatni kudo. Tiap ghani
nihan iya nyumbangko ghahni mik PMI. Kidang induh kuk iya pandai induh mawat
ghepa caghani nyumbangko ghah sa.
“Sangun gaguwaiko do kik seno,” ani muneh. Mak dihaghi keni
nyak lalang dilom hati. Keliwatan ‘awakni Pak Lunek Benu ji, aku delom hati.
Kadu mak saka jak seno bang bakas saiya singgah muneh di lamban,
nanya bakku.
“Bak lagi di sabah,” aku jama iya.
“Kapan iya mulang?” ani.
“Induh. Biasani dibi. Jam lima . Kak adu aga magghib,” aku.
“Payu kik gheno ucakko gawoh jama iya. Jemoh nyak ghatong
luwot,” ani.
“Payu. Kemak gila tunggu pai. Halok saghebok lagi iya
mulang.”
“Ikin gawoh ajo adu manom.”
Kak jemohni iya ghatong do. Kebetulan bak lagi wat di
lamban. Ya ghadu jak basa-basi seghebok ghek ngenalko dighini, bakas saiya
nyampaiko maksudni.
“Ajo gheji pekni Pak Lunek,” ani jama bak. “Maksudku mik
dija ji nyak aga katulungan. Kidang nyak ji makkik pandai ga ngicek. Mak nyak
pandai caghani kik aga bubasa-basi. Kintu teghus teghang gawoh, ajo sekam ghua
ji adu saka tibulamban, adu pitu tahun. Kidang makkung ngedok uleh. Makkung
ngedok ketughunan. Ajo kudengi jak Pak Lunek Benu di kabelahno, niku pandai
ngelulahni. Ngilu tulung pai nihan ajo,” ani.
“Kacah …” ani bak tikanjat. “Mak nyak pandai kik guwai
maghaheno. Kintu guwaiku ji mik sabah, ngababalek duniaji, ghek segok di lom
pulan ji, ngekui batang damar. Mak nyak pandai kik aga guwai injuk gheno.” Ani
bak muneh.
“Adu diayabko Benu diya niku ji. Dang melamon ga ngicek jama
Benu di. Iya di senangun geghing ayayapan.”
“Ghiya kiya. Na api ngiya guwai sinji,” ani bakas saiya
tikanjat.
“Ngilu maaf nihan ajo Pak Lunek,” ani sambil iya nangguh
mulang, ghek busalam jama bak.
“Sikninani Benu,” ani bak, nginah bakas saiya adu lijung.
0 Ghamah Sai Aga Mebangek
By Hasim on Sunday, March 4, 2012
Ya lulus SMP, Dghabi tumpak ngilu ngajong, mak ketahan lagi.
Sangun ghadu jak kuruk SMP sa ya gila ghadu balegh, sumang jak ghek-ghekni sai ampai balegh nginah ghadu kelas ghua atau kelas telu SMP, bahkan wat sai sampai
lulus SMP makkung balegh. Wat muneh sai sampai metuha mak balegh. Sangun badanni muneh bunjak balakni kik jak
ghek-ghekni.
“Bu’ayuyunpai niku,” ani bakni. “Ampai nombelas tahun
umoghmuno. Ana kuk udomu goh makkung ngajong. “Ancak bughencana ngelanjutko
sekula. Liakpai sai bagheh sekula unyin. Malaliompai niku jama ghek-ghekmu.”
“Panghasamu gila ngajong sa mabangek. Aga tikeni mengan ngia
anak kajong sa. Ayin kik aga tipahau gagek,” ani makni muneh. “Ana kuk niku
beguai sa malas igheh. Api sai aga mahau anak kajong. Kintu ancak ngelanjutko
sekula pai. Mak liak ulun, wat sai jadi duktor, wat sai jadi gughu, wat sai
jadi pelisi. ….”
“Wat sai jadi beghuk nunggal,” ani Dghabi nimbal.
“Naiya niku gila aga jadi beghuk nunggal kudo?” ani bakni.
“Segok di pulan udi kik aga jadi beghuk nunggal. Ikin campogh jama sai ghamek.
Kik aga tinggal di pekon ji nutuk sai ghamik. Ulun sekula gham sekula muneh.
Ulun jadi pegawai gham jadi pegawai muneh. Dang mak gegoh di ulun. Malaliyom. Cuba wek pai
keti sang muaghian ji sai netis. Dang hambeghok unyin.”
“Ghamah sai aga ngajong, ghamah sai aga mebangek. Kidang
bunjak bangekni kik ngajong gham ghadu wat cancanan, ghadu wat guwai.”
Drabi ngahema. Pusing iya ngadengi cawa nimak ghek bakni.
Ngahema sai jak kighi, luagh sai jak kanan. Buganti-ganti teghus mandok
taghuni.
Kidang ghepa caghani kik mak ketahan lagi gheji, ani Dghabi
delom hati. Cintani jama Nughma maghelom temon. Maghabai igheh iya kintu bang
Nughma diakuk ulun. Kikpak Nughma cinta nihan muneh jama iya, kidang iya masih
ghagu. Meghabai kik Nughma beghubah geghing jama ulun bagheh. Makani iya
ngughau Nughma ngajong geluk kik anu tamat SMP.
Bangik kik jejama ngelanjut sekula. Ghepa kik nyak ngelanjut
iya mawat? Tantu kanah iya ngajong mena, ani Dghabi delom hati. Di bingi di
ghani Dghabi mak mebangek mengan mikegh keni.
Kidang mujogh aheghni, Nughma aga ngelanjutko sekula muneh. Jadi
Dghabi mak peghlu meghabai ga.
“Payu kidah kik gheno. “Kidang bujanji diya ….” Gham jejama
sekula pai. Gham jejama nahan keni selama telu tahun ji. Kidang ghepa caghani.
Ajo sanak sinji adu mak ketahan lagi,” ani Dghabi jama Nughma.
“Tumosko di lubangni gaghak,” ani Nughma.
***
Akheghni tian ghua sepakat, bujanji aga setungguan, setia
sehughek semati. Kik pak ghalang
betungga, dang ghubah hati delom, kik pak sumang sekula, dang sampai nyani liyom,
janjini tian ghua. Induh api maksudni ‘nyani liyom’.
Setahun teliyu …. Tian ghua tetap setia. Tetap secancanan
kicik. Nughma mak balin pileh, gheno muneh Dghabi. Kidang ghia muneh diya
tedosni hati delom …. Mak ketahan, Teuw
…,” ani Dghabi selalu.
Ghua tahun teliyu …. Maseh tetap utuh. Kidang sayangni bang
cadang nginah adu di tahun ketelu. Selama tian ghua mejong di kelas ghua, selamat
mak teghjadi api-api.
Induh mengapi bang sanak sekula tanno gumah sai cadang
nginah adu di tahun terakhir, malah lamon sai mengalami ‘kecelakaan’ nginah adu
aga ujian. Halok sangun adu jadi tumbalni sekula masing-masing, tiap tahun wek
gawoh sanak mughid sai gagaan ngajong nom bulan lagi aja Ujian Nasional. Wat
muneh sai telu bulan lagi aga ujian. Padahal biasani, sanak seno, teghutama sai
bebaini, keliak’anni injuk buyun bughukun. Kidang ghupani sangun adu cadang jak
lom ….
“Ghepa Dghabi, bang nganjang kepas mak nganjang ghekang?”
ani minak muaghini.
“Ghamah sai aga mebangek,” ani Dghabi injuk mak ndok
salah.***
0 'Ghepa Pekni?'
By Hasim on Thursday, May 26, 2011
Ceghita inji lain ‘awak lain babuhungan. Inji ceghita satemon. ‘Kisah nyata’ kik ani ulun sai ghisok nuntun sinetron. Maksudni ceghita inji pakai nyani kelalangan ghia. Lain hak aga ngawada, lain muneh ngahina. Kilu mahaf samakkungni kintu bang wat minak muaghi sai singkuh ngadengi cheghita sinji. Lain maksudku aga ngawada. Kintu ajo pakai ngalindawko akal kita ghia, ubatni pusing.
Sangun adu kebiasaan gham jalma Krui, sa pasagh jama sa unggak ghek sa doh lain kelitahni, lain logatni. Kik ani sa pasagh ‘cubik’ ani sa unggak ‘cubek’. Kik ani sa pasagh ‘cabik’, ani sa unggak ‘cabek’. Kik ani sa pasagh ‘mepahik’, ani sa unggak ghek sa doh ‘mepahek’. Kik ani sa pasagh ‘melunik’, ani sa unggak ghek sa doh ‘melunek’, dan lain sebagaini.
Kik sanak sa kula gila ghisok ghibut ulehni bahasa kameno. Ingok nyak lagi sakula tumbai campogh jama jalma jak doh ghek jang unggak. Ya kik jalma jak doh ghek unggak cawa, sa pasagh nga’ayayuh keni. Gheno muneh kik sa pasagh sai cawa, diayayuhko sa unggak ghek sa doh. Sanak sakula dinana ghisok ghigu ulehni injuk gheno, kidang wek ghisokni sai salalangan ghia.
Kik sanak sa unggak kena wada jalma pasagh, biasani tian ngebalos muneh, “Yu, uy. Keti gila nganik mi handap. Sekam nganik mi handop,” ani tian.
Sa kali ketika wat bakas Liwa kawin jama jama bebai jak Karya Penggawa lumpak wai. Pukokni daerah sekitagh Kebuaian tihak udi. Nyak mak dachok ngucakko pekonni, kintu kanah tian singkuh muneh sai jak pekonno.
Bakas Liwa no saumogh hughekni mak pernagh tinggal di Krui. Sa Liwa tutok. Ia angkah mik Krui sakali-sakali gawoh, mamidoghan jama ghekni jak Liwa, ngaliak Lawok.
Sapenan jak kawinno tian ghua ceghitani tinggal di Liwa. Bebai seno nutuk muneh jadi sa Liwa. Angkah sakali-sakali gawoh tian tughun mik Krui, kik wat guwai.
Sakali ketika muneh nyak nutuk ghek mik pesta di Liwa. Di ghang pesta, kebetulan sekam butungga jama bakas seno. Sambil sababuwaan—marok kik ani sa Liwa—mulai dia bakas seno buceghita. Ya dikinongni sekam ghua jak Krui, mulai ia nyeghita ko deni, pengalamanni kik mulang mik mantuhani di Krui. Kebetulan bakas seno senangun mapintagh nyeghita, sehinggoni nyani kelalangan do.
“Jadi peghtama-tamani nyak ngelagok, ghek tikanjat,” ani bakas Liwa no. Kik nyak lagi mejong, madagh, di lepau ghisok putungga minak muaghi teliyu di hadapni lamban. Kidang nyak ghisok aga lalang ngedengi penaguni tian. Ghatong sai, “Ghepa pekni?” Ghatong sai, “Ghepa pekni?” Ghatong muneh sai lagi, “Ghepa pekni?,” ani.
“Kik aku gila meganggu. Hagha muneh injuk makngedok bahasa bagheh. Mengapi kik, “Ghepa caghani?”, “Ghepa cehitani?,” “Api guwai?,” kan mebangik ngedengini. Inji, “Ghepa pekni?,” ani, sambil sa Liwa ngekak ngelahai, kuk sa Krui muneh nutuk.
Kidang ghek jak Liwa-no lain hak ia aga ngawada. Kintu lucu ghia pandengini mani ia mak biasa ngadengi penagu sai injuk gheno.
Satemonni gila kuk sa Krui ngia ghisok aga lalang ngadengi penagu injuk gheno, apilagi tian sai jak pasagh. Sa Krui, khususni sa pasagh, lamon muneh sai mak biasa ngadengini.
Injuk adu ku ucakko jeno, kelitahni sa Krui sumang-sumang. Kik sa pasagh biasa makai kelitah ‘i’ (‘lunik’, ‘cutik’, ‘pelik’, ‘bangik’, ‘pik’ dll), sa unggak ghek sa doh biasa makai kelitah ‘e’ (‘lunek’, ‘cutek’, ‘pelek’, ‘bangek’ ‘pek’ dll).
Kik ani sa pasagh ‘Pikko disan,” ani sa unggak ghek sa doh, “Pekko disan.” Kik ani sa pasagh, “Ghepa pikni?,” ani sa unggak ghek sa doh “Ghepa pekni?.”
Sai nyanini meganggu gila, terutama untuk jalma sai jak luagh Krui, kata ‘pek’ no dacok muneh begheti baghangni bebai. Disan dia megangguni. Seno muneh sai nyani sa Liwa lalang sampai tikiyoh-tikising.***
Pulau Pisang